Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het toezicht op de uitvoering van de Leerplichtwet 1969 (Lpw) – voor zover deze betrekking heeft op leerlingen (en ouders). Voor het toezicht op een goede verzuimadministratie door scholen is de Inspectie van het Onderwijs verantwoordelijk. De Inspectie van het Onderwijs hanteert hiervoor een risicogericht toezichtskader. Leerplichtambtenaren kunnen signalen doorgeven aan de Inspectie. Vanuit het toezicht op ouders en leerlingen mogen zij de verzuimadministratie van scholen inzien.
De Inspectie biedt de mogelijkheid een samenwerkingsovereenkomst te sluiten. Gemeenten verzorgen in dat geval de dossiers zodat de Inspectie snel over kan gaan tot handhaving. Gemeenten zijn hiertoe niet verplicht. Ook gemeenten die geen samenwerkingsovereenkomst met de Inspectie afsluiten zijn verzekerd van het handhavend optreden door de Inspectie.
Het kabinet Rutte II heeft de doelstelling voor het tegengaan van voortijdige schooluitval (vsv) aangescherpt. Het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters mag in 2016 nog maar maximaal 25.000 zijn. Zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie: dat is in de eerste plaats goed voor de jongere zelf. Jongeren met een startkwalificatie komen vijf keer minder vaak voor in criminaliteitscijfers. Ze vinden ook beter hun weg op de arbeidsmarkt: de kans op werkloosheid is voor jongeren zonder startkwalificatie twee keer zo hoog. Zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie is ook gunstig voor ons allemaal: goed opgeleide arbeidskrachten dragen immers bij aan economisch herstel. In de RMC regio’s zijn convenanten afgesloten om deze doelstellingen te halen.
Een onderdeel van de Leerplichtwet is de kwalificatieplicht. Deze plicht dwingt jongeren tot 18 jaar een startkwalificatie te halen (minimaal HAVO of MBO 2). De kwalificatieplicht is één van de maatregelen om schooluitval tegen te gaan. Met de kwalificatieplicht hebben gemeenten een instrument voor het voorkomen van voortijdig schoolverlaten van 16 en 17 jarigen.
Samenwerkingsovereenkomsten gemeenten en inspectie
Het is mogelijk met de inspectie een samenwerkingsovereenkomsten af te sluiten. In die gevallen verzorgen gemeenten de dossiers, zodat de inspectie snel kan handhaven. Feitelijk blijven de gemeenten met een samenwerkingsovereenkomst het toezicht uitvoeren. De vier grote steden hebben een overeenkomst met de Inspectie ondertekend.
VNG
De VNG heeft, in de voorbereiding op de wetgeving, benadrukt dat gemeenten die niet overgaan tot het tekenen van deze overeenkomst, ook verzekerd moeten zijn van goed toezicht en handhavend optreden door de inspectie. Het komend jaar gaan VNG en Ingrado dat in de gaten gehouden.
Maatwerk
Gemeenten die een samenwerkingsovereenkomst met de Inspectie willen aangaan, moeten contact opnemen met de inspectie. De overeenkomsten zijn maatwerk.