Maatschappelijke stage

Terug naar het Basisboek/overige rubrieken

Wat is het?

Wat is de maatschappelijke stage?

De maatschappelijke stage is tot 1 januari 2015 wettelijk verplicht voor alle leerlingen die vanaf schooljaar 2011-2012 instromen in het voortgezet onderwijs (vmbo, havo, vwo). Scholieren moeten zich vanaf dat schooljaar tijdens hun studie in totaal 30 uur inzetten bij vrijwilligersorganisaties of maatschappelijke projecten van organisaties of bedrijven.

  • Vóór schooljaar 2011-2012 en na schooljaar 2014-2015 is het niet verplicht.
  • Scholen en gemeenten krijgen er subsidie voor van het rijk (zie ook de vraag over financiële middelen)

Waarom maatschappelijke stages
Het doen van maatschappelijke stage kan op verschillende manieren bijdragen aan de ontwikkeling van de leerling. Aan de ene kant maakt het hun maatschappelijk bewust:

  • het maakt leerlingen bewust van de noodzaak en de betekenis van vrijwilligers(werk) voor de maatschappij;
  • het geeft leerlingen inzicht, kennis en begrip over ontwikkelingen in de samenleving;
  • het maakt leerlingen duidelijk dat ze invloed kunnen hebben op de maatschappij: dat ze iets kunnen verbeteren in hun eigen omgeving of in de omgeving van anderen.

Het draagt ook bij aan de persoonlijke ontwikkeling van jongeren:

  • het versterkt hun sociale vaardigheden:
  • het vergroot hun zelfvertrouwen doordat ze in aanraking komen met nieuwe en andere situaties;
  • ze leren dat ze andere mensen kunnen helpen en iets voor hen kunnen betekenen, zonder dat daar iets tegenover wordt gesteld;
  • het geeft inzicht in de praktijk van een eventuele toekomstige baan.

De maatschappelijke stage creëert een win-win-win-situatie. De leerling ervaart wat het betekent om iets voor een ander te doen, ontmoet andere mensen en maakt kennis met maatschappelijke sectoren. De vrijwilligersorganisatie kan voordeel halen uit de frisse blik en creativiteit van jongeren. De samenleving heeft baat bij (jonge) mensen die in staat zijn om over de grenzen van hun eigen wereld heen te kijken en het normaal vinden om iets voor een ander te doen zonder daar geld voor te vragen.

Het belang van gemeenten
Voor de gemeente is maatschappelijke stage een kans om het vrijwilligerswerk een impuls te geven en de betrokkenheid van jongeren hierbij te vergroten. De MaS-jongere van vandaag kan de vrijwilliger van morgen worden.
De maatschappelijke stage sluit goed aan op de Wmo-verantwoordelijkheid van gemeenten als het gaat om (jeugd-)participatie, leefbaarheid en ondersteuning vrijwilligers. Gemeenten kunnen niet zonder een goed draaiende civil society. Vrijwillige inzet in enig organisatorisch verband is het belangrijkste verbindingsmiddel. Jongeren leren door maatschappelijke stage onbaatzuchtig een bijdrage te leveren en blijven behouden voor of enthousiast over (de doelen van) het vrijwilligerswerk.

Meer informatie

Aan welke voorwaarden moet een maatschappelijke stage voldoen?

De school bepaalt de voorwaarden en kwaliteitsnormen van de stage.

Wat wordt er precies beoogd met de maatschappelijke stage, wat is het doel?

Het doel van de maatschappelijke stage is dat jongeren onbaatzuchtig iets voor een ander doen. Vrijwilligerswerk dus!
De stage brengt jongeren in aanraking met voor hen vaak nieuwe aspecten van de maatschappij en van onbetaald werk. Een deel van hen is daar zo door geraakt dat ze gewoon doorgaan op hun stageplek of zich voornemen dit in de toekomst eens vaker te doen. En daar gaat het natuurlijk ook een beetje om.

Bij welke organisaties kan een maatschappelijke stage plaatsvinden?

De maatschappelijke stage gaat om het doen van vrijwilligerswerk. Het gaat nadrukkelijk niet om beroepsstages en evenmin om het verrichten van regulier betaald werk bij commerciële organisaties.

De maatschappelijke stage is een uitgelezen mogelijkheid om vrijwilligerswerk te verbinden aan andere beleidsonderwerpen:

  • sport (sportverenigingen, sportdagen),
  • cultuur (musea, stichtingen, bibliotheek),
  • milieu (kinderboerderijen, natuurverenigingen),
  • gezondheid (ouderenzorg, gehandicaptenzorg),
  • economie (toerisme, recreatie, vrijetijdsbesteding),
  • veiligheid (brandweer, politie) etc.

Stageplekken bij gemeenten
De VNG roept gemeenten op om ook maatschappelijke stageplekken beschikbaar te stellen. Het biedt een unieke gelegenheid om jongeren al in het voortgezet onderwijs kennis te laten maken met de taken van en het werk bij gemeenten. Als dit op een voor jongeren aansprekende manier wordt gedaan, kan de maatschappelijke stage het imago van werken bij de (lokale) overheid verbeteren en zorgen voor een toekomstige instroom van jongeren bij gemeenten.

Intentieverklaringen
Er zijn intentieverklaringen getekend door allerlei organisaties die voor een groot aantal stageplekken zullen zorgen:

Partner intentieverklaring

Aantal stageplekken

Rode Kruis

5.000

Zonnebloem

8.000

Scouting

10.000

Youth for Christ

3.000

Groene stages

12.000

MO-groep

12.000

Aedes

2.000

Mezzo

1.500

Erfgoed Nederland

2.000

NISB

12.000

Totaal aantal stageplekken

67.500

Praktijkvoorbeeld
In Veenendaal wordt in het kader van de maatschappelijke stage een boodschappendienst opgezet. Jongeren doen boodschappen en kleine klusjes voor mensen die dat zelf niet meer kunnen. Hulpvragen komen binnen bij de gemeentelijke vrijwilligerscentrale.

Hoe kan een organisatie enthousiast gemaakt worden om scholieren een stageplaats aan te bieden?

Argumenten om organisaties over te halen een stageplaats aan te bieden:

  • De maatschappelijke stage biedt een goede mogelijkheid om jongeren enthousiast te maken voor vrijwilligerswerk bij die organisaties
  • Ook als werkgever en maatschappelijke organisatie komt de organisatie in een goed daglicht: en niet alleen bij de jongeren zelf, ook bij hun ouders, klasgenoten en docenten

Om organisaties warm te maken om een stageplaats aan te bieden kan de gemeente voorlichting geven aan organisaties en pasklare stageprogramma’s en draaiboeken ontwerpen. Daarnaast kan de stagemakelaar ondersteuning bieden.

Praktijkvoorbeelden

  • Sportservice Zuid-Holland heeft de afgelopen jaren verschillende sportverenigingen ondersteund in het kader van de Maatschappelijke stage. Met deze ondersteuning hebben ze in totaal meer dan 1200 stageplekken in de sport in Zuid-Holland gerealiseerd. Zij hebben een handboek "Maatschappelijke stage in de sportvereniging" ontwikkeld wat handvatten geeft om Maatschappelijke stages binnen de vereniging op te zetten en in te bedden.

Hoe houd je de jongeren enthousiast zodat ze vrijwilligerswerk blijven doen?

Veel jongeren worden enthousiast als ze merken dat hun vrijwilligerswerk ertoe doet. Ze voelen zich nuttig en belangrijk. Daarom is het van groot belang dat expliciet verteld wordt dat het belangrijk is wat ze doen en gedaan hebben. Een andere manier om waardering uit te spreken is een certificaat uit te reiken aan het einde van hun stage. Ook kan de gemeente ze vragen om het vrijwilligerswerk van hun stage te blijven doen, of ze uitnodigen om in de toekomst mee te laten doen aan NL DOET (voorheen Make a Difference Day). Uit onderzoek (Bekkers, 2009) blijkt dat 17,2% actief blijft bij de vrijwilligersorganisatie, en de jongeren die niet actief zijn gebleven, geven aan dat zij daarvoor niet gevraagd zijn. Anders zou een groot deel bereid zijn actief te blijven.

Hoeveel van de maatschappelijke stageleerlingen blijven na de stage actief in het vrijwilligerswerk?

Uit onderzoek van Bekkers (2009) blijkt dat 17,2% van de leerlingen die een maatschappelijke stage hebben gelopen actief is gebleven als vrijwilliger bij de maatschappelijke organisatie. Enerzijds betekent dit dat na afronding van de maatschappelijke stage niet veel jongeren als vrijwilliger actief blijven bij de maatschappelijke organisatie. Anderzijds, afgezet tegen een score van ruim 30% van de Nederlanders die vrijwilligerswerk doen, is dit een interessante score ervan uitgaande dat er ook jongeren zullen zijn die elders vrijwilligerswerk zijn blijven of gaan doen. De jongeren die niet actief zijn gebleven bij de maatschappelijke organisatie geven veelal aan dat zij gewoonweg niet gevraagd zijn, maar (na vragen) zou een groot deel wel bereid zijn om actief te blijven.
 

Welke sectoren spreken jongeren aan?

Uit onderzoek van SenterNovum (2009) blijkt in welke sectoren de de meeste maatschappelijke stages worden gedaan:

Maatschappelijke stage: spreiding sectoren

 

Wet- en regelgeving

Welke wettelijke rol heeft de gemeente op het gebied van maatschappelijke stages?

De gemeente heeft de verantwoordelijkheid om vrijwillige inzet te ondersteunen (prestatieveld 4 binnen de WMO). Maatschappelijke stages zijn vanaf schooljaar 2011-2012 tot 1.1.2015 verplicht voor alle scholieren die instromen in het voortgezet onderwijs. Maatschappelijke stageleerlingen doen vrijwilligersactiviteiten die een verplicht karakter hebben. Scholen zijn eindverantwoordelijk voor de maatschappelijke stages. Gemeenten hebben (volgens het convenant tussen VNG, OCW en VWS inzake de ontwikkeling van de makelaarsfunctie) de verantwoordelijkheid een goede makelaarsfunctie in te richten voor zowel (potentiële) vrijwilligers als voor maatschappelijke stageleerlingen.
Maatschappelijke stagiaires kunnen ook behouden blijven voor het vrijwilligerswerk. Daarbij kan de makelaar een belangrijke rol spelen. Welke partijen lokaal betrokken zijn en wat exact ieders rol is, is afhankelijk van wat de partijen lokaal afspreken. Een mogelijke taakverdeling is te vinden op de website maatschappelijkestage.nl

Wat is de wet- en regelgeving op het gebied van ARBO-regels voor minderjarigen?

De Arbeidstijdenwet (ATW) en de ARBO-regelving stellen duidelijke eisen aan de werkzaamheden die jongeren mogen verrichten en hoeveel tijd die werkzaamheden in beslag mogen nemen. Werkzaamheden die verricht wordt door jongeren in het kader van een stage vallen zowel onder de Arbeidstijdenregelgeving als de ARBO-regelgeving*. In de Arbeidsomstandighedenwet (Arbo-wet) is een jeugdige werknemer elke werknemer jonger dan 18 jaar. Voor jongeren onder de 16 jaar is bij vrijwilligerswerk de ATW van toepassing.

* Er zijn regels verbonden aan het aantal uren dat jongeren arbeid mogen verrichten. Deze verschillen per leeftijd. Zie voor meer informatie over toegestane arbeidstijden en werkzaamheden: www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/jongeren-en-werk.

 

Financiën

Hoe worden de financiële middelen verdeeld?

> Scholen hebben schooljaar 2010-2011 een bedrag van € 60 per telleerling ontvangen. Met ingang van het schooljaar 2011-2012 zal deze financiering naar scholen structureel zijn (de vaste voet van € 18.000 verdwijnt dus).
In het gemeentefonds is in een structurele bijdrag voorzien vanuit VWS en OCW. Voor het bepalen van het OCW gedeelte worden de brinnummers van hoofdvestigingen en erkende nevenvestigingen gebruikt.

> Gemeenten met VO-scholen ontvangen tot 1.1.2015 geld om bij te dragen aan het ontstaan van een effectieve bemiddelings- en ondersteuningsinfrastructuur op lokaal of regionaal niveau voor maatschappelijke stage en vrijwilligerswerk. Daarnaast ontvangen alle gemeenten middelen om de lokale of regionale ondersteuningstructuur voor vrijwilligerswerk – gericht op het behoud en de werving van vrijwilligers – te versterken. Dit omdat ook in gemeenten zonder VO-scholen vrijwilligersorganisaties bestaan waarvoor werving en behoud van maatschappelijke stagiairs en vrijwilligers van belang is. Deze bemiddelings- en ondersteuningsinfrastructuur noemen we de maatschappelijke makelaarsfunctie.

Wat kan de gemeente doen met het geld dat zij ontvangen?

Gemeenten krijgen volgens het convenant (pdf) over de makelaarsfunctie geld via het gemeentefonds. Dit geld is tot 2015 bedoeld voor de ontwikkeling en ondersteuning van een lokale of regionale makelaarsfunctie. Die makelaar heeft drie taken, namelijk:

  1. Versterken van het vrijwilligerswerk binnen de gemeente in den brede en zo nodig verzorgen van een passend aanbod voor leerlingen die een Maatschappelijke Stage gaan lopen
  2. Ondersteunen van vrijwilligersorganisaties bij het effectief plaatsen van maatschappelijke stageleerlingen én vrijwilligers
  3. Bevorderen dat de stagiair van nu de vrijwilliger van de toekomst wordt

Veel gemeenten stellen de lokale vrijwilligerscentrale aan als makelaar. Als die er niet is, kan de gemeente dit regelen via regionale samenwerking met een buurtgemeente, de welzijnsstichting aanstellen of als gemeente de makelaarsfunctie zelf in de hand houden.

Praktijkvoorbeeld
De gemeenten in de Westelijke Mijnstreek in Limburg verlenen gezamenlijk subsidie aan een welzijnsinstelling voor de aanstelling van een stagemakelaar. De stagemakelaar krijgt de taak om een interactieve website te ontwikkelen voor de maatschappelijke stage. Daarnaast wordt hij belast met de promotie van de maatschappelijke stage en de ondersteuning van vrijwilligersorganisaties bij het creëren van stageplekken.

Hoeveel geld krijgt mijn gemeente?

Gemeenten krijgen structureel (ongeoormerkt) geld in het gemeentefonds gestort voor de makelaarsfunctie maatschappelijke stage en vrijwilligerswerkbeleid. De rekenformule om het bedrag te berekenen voor 2014 is:
aantal inwoners x € 0,40 + aantal vo-leerlingen x 0,80 x € 9,31) x uitkeringsfactor. Deze uitkeringsfactor voor het jaar 2014 is in de decembercirculaire 2013 voorlopig vastgesteld op 1,488.

Krijgen maatschappelijke stageleerlingen een financiële tegemoetkoming?

Nee, dat is niet de bedoeling. Het doel is namelijk dat jongeren onbaatzuchtig iets voor een ander doen. De gemeente of de organisatie waar de stage plaatsvindt, kan hooguit een compliment of certificaat geven als blijk van waardering.

Komt er een bijdrage voor organisaties voor het begeleiden van stages?

Nee, er is in principe vanuit gemeenten geen bijdrage voor organisaties voor het begeleiden van stages. Gemeenten financieren wel de bemiddeling van de stagiair. Scholen zijn verantwoordelijk voor de begeleiding op de werkvloer en eventuele tegemoetkoming voor stageaanbieders, bijvoorbeeld voor onkosten die gemaakt worden voor materialen die worden gekocht voor de uitvoering van de maatschappelijke stage.

 

Taken en rollen

Wat is de rolverdeling tussen scholen, scholieren, bedrijven en gemeentes?

De school is verantwoordelijk voor de voorbereiding van leerlingen, het opstellen van een stagecontract, het begeleiden van jongeren en het reflecteren van de stage met jongeren.
De leerling voert de stage uit, houdt een logboek bij en reflecteert op de stage.
De stagebieder is verantwoordelijk voor het organiseren van een stageplek, het ondertekenen van een stagecontract en het bieden van begeleiding op de stagevloer.
De stagebemiddelaar, ofwel de stagemakelaar brengt indien nodig, vraag en aanbod van stageplaatsen bij elkaar. Ook denkt deze mee met organisaties om stageplaatsen te creëren.
De gemeente ondersteunt en faciliteert de ontwikkeling van een effectieve bemiddelingsstructuur voor onder andere maatschappelijke stages door de realisatie van een makelaarsfunctie op lokaal of regionaal niveau.

  • Movisie heeft de Wegwijzer Maatschappelijk Makelaar ontwikkeld voor gemeenten. Na het invullen van de Wegwijzer weet de gemeente hoe ver zij is in het opzetten van een maatschappelijk makelaar en worden aanbevelingen gedaan.
  • Download evaluatieformulieren voor leerlingen, stagebieders en scholen op de website maatschappelijkestage.nl (bij stagemakelaars, toolkit, zoek op 'evaluatieformulier')

Praktijkvoorbeeld
In Deventer organiseerden de vrijwilligerscentrale Deventer, de gemeente en het Etty Hillesum Lyceum samen een symposium over de maatschappelijke stage waarin alle partijen ideeën en ervaringen kunnen uitwisselen door middel van workshops en debatten.

Is het een gemeentelijke taak om voor voldoende stageplekken te zorgen?

Nee, in principe moet de scholier een eigen stage vinden. De gemeente kan helpen door een stagemakelaar aan te stellen die vraag en aanbod bij elkaar brengt. Informatie voor de stagemakelaar en een 'toolkit' vindt u op de website maatschappelijkestage.nl.

Praktijkvoorbeeld
In de gemeente Oosterhout organiseert de stagemakelaar (het Vrijwilligers informatie- en servicepunt) themabijeenkomsten voor organisaties waar informatie over de maatschappelijke stage wordt gegeven. Meer informatie: www.vip-stages.nl

Hoe is de begeleiding geregeld en in hoeverre is het mogelijk de begeleiders van deelnemers aan maatschappelijke stage te belonen voor hun werk?

Begeleiding is niet wettelijk geregeld en valt onder de verantwoordelijkheid van de scholen. Zij kunnen afspraken maken over de begeleiding en beloning.

Welke gemeente is verantwoordelijk voor een leerling uit gemeente A, die in gemeente B naar school gaat?

De gemeente waarin de school staat is verantwoordelijk, want het is een onderwijseis. Gemeenten kunnen hier onderling andere afspraken over maken.

Hoe kun je afstemming regelen tussen de diverse VO scholen binnen een regio zodat de stages worden gespreid?

Elkaar benaderen en afspraken maken. Gemeenten uit een bepaalde regio kunnen ook gezamenlijk een regionale makelaar aanstellen die voor afstemming tussen de diverse scholen kan zorgen.

Praktijkvoorbeeld
In Oegstgeest is er twee keer per jaar een overleg tussen de gemeente en alle middelbare scholen in de gemeente. Het gemeentelijke plan van aanpak voor de maatschappelijke stage kunt u hier downloaden.

Hoe kunnen scholieren en organisaties elkaar vinden en wat is de rol van gemeente hierin?

Stimuleer dat leerlingen, ouders, docenten hun eigen netwerk aanboren voor een stageplek. Daarnaast krijgt de gemeente geld om een makelaarsfunctie te ontwikkelen en ondersteunen. De makelaar kan bemiddelen tussen scholieren en organisaties: door bijvoorbeeld een maatschappelijke stagemarkt te organiseren of een website op te zetten.

Praktijkvoorbeeld
Gemeente Houten heeft een website opgezet om vraag en aanbod bij elkaar te brengen. Leerlingen kunnen inloggen en meteen reageren op een vacature die wordt aangeboden. Voor meer informatie: www.mashouten.nl.

Terug naar het Basisboek/overige rubrieken