Wet HOF

VNG-voorzitter Jorritsma vraagt om aanpassingen Wet HOF (november 2012)

Gemeenten zijn niet blij met een wet die hen dwingt op het EMU-saldo te sturen en die investeringen belemmert. Als zo’n wet er toch moet komen, dan moet het wetsvoorstel in ieder geval worden aangepast. Aldus VNG-voorzitter Annemarie Jorritsma over de wet HOF, op 21 november 2012 tijdens de rondetafelbijeenkomst van de Tweede Kamercommissie voor Financiën.

Benodigde aanpassingen
Jorritsma pleitte voor een aanpassing van het wetsvoorstel op drie punten:

  • Schrap de nationale sanctie. Er is al een Europese sanctie waarin gemeenten meedelen, en een nationale sanctie past niet bij onze bestuurlijke verhoudingen.
  • Neem in de wet zelf een structurele EMU-tekortruimte op voor de investeringen van decentrale overheden.
  • Regel in de wet de uitsplitsing van die norm in een aandeel voor de gemeenten, een aandeel voor de provincies en een aandeel voor de waterschappen.

Ruimte voor investeringen
Volgens Jorritsma komen gemeentelijke investeringen bij de huidige EMU-tekortnorm van 0,38% bbp niet onnodig in de knel. Maar te weinig EMU-tekortruimte zet gemeenten aan tot een vlucht in ontwijkende en ongewenste constructies.

Forse kritiek
De provincies (IPO) en waterschappen (UvW) lieten zich bij de hoorzitting eveneens kritisch uit over het wetsvoorstel HOF. Forse kritiek was ook te horen van de Raad voor de financiële verhoudingen (Rfv) en prof. dr. Maarten Allers (RUG en directeur COELO). 

Wet HOF naar Tweede Kamer (september 2012)

De minister van Financiën heeft (september 2012) de Wet Houdbaarheid overheidsfinanciën (Wet HOF) ingediend bij de Tweede Kamer. In de wet staat dat gemeenten een gelijkwaardige bijdrage moeten leveren aan het terugdringen van het emu-tekort. Daarvoor moeten gemeenten per kabinetsperiode met het kabinet afspraken maken over het emu-saldopad voor gemeenten.
Het Rijk koerst op grond van Europese afspraken richting een emu-tekort van 0 tot ± ½ %. Gemeenten hebben nu nog een emu-tekortruimte van 0,38% (2013), maar uit de Memorie van Toelichting blijkt dat bij gelijkwaardige inspanning gemeenten in beginsel ook richting 0% gaan.

In de knel
In eerdere reacties heeft de VNG al aangegeven dat noodzakelijke gemeentelijke investeringen in de knel komen door de voorstellen in de Wet HOF. Gemeenten hebben vanwege inflatie, groei inwonertal en ruimte voor het inzetten van boekwinsten voldoende emu-tekortruimte nodig voor vervangingsinvesteringen en uitbreidingsinvesteringen.

Sanctie
Bij overschrijding van het macroplafond voor het EMU-tekort is in de wet een sanctie opgenomen. Na bestuurlijk overleg kan de minister van Financiën een deel van het gemeentefonds voor de duur van drie jaar inhouden. Als in twee van de drie opeenvolgende jaren het plafond weer wordt overschreden, vervalt het ingehouden deel van het gemeentefonds aan de rijkskas.

Raad van State
De Raad van State zet vraagtekens bij het nieuwe beheersingsinstrumentarium (sanctie) in de wet. Wat is nut en noodzaak? Het huidige stelsel van provinciaal begrotingstoezicht werkt naar behoren. Ook vraagt de Raad van State aandacht voor het verschil in boekhoudsystematiek. In de wet Hof moet aansluiting worden gezocht bij de gemeentelijke boekhoudsystematiek.

Gezamenlijke brief
In een gezamenlijke brief van IPO (Interprovinciaal Overleg), VNG en UvW (Unie van Waterschappen) aan de Tweede Kamer wijzen we erop dat met deze wet in de komende kabinetsperiode een € 11 miljard aan investeringen van decentrale overheden wordt gemist. Dat vinden wij economisch onverantwoord. En dat wat ons betreft de sanctie uit de wet moet. Ook moet een betere oplossing worden gevonden voor het verschil in boekhoudstelsel.