Hoge Raad haalt streep door baatbelasting voor herinrichting binnenstad

De Hoge Raad heeft de baatbelasting van de gemeenten Hengelo en Breda onverbindend verklaard. Gemeenten hebben lang uitgekeken naar deze beslissingen.

De uitspraak van het hoogste rechtscollege in belastingzaken betekent dat er in feite geen mogelijkheden meer zijn om nog baatbelasting te heffen voor herinrichtingen. Dit heeft grote financiële gevolgen voor gemeenten.

De VNG zal dit onder de aandacht brengen bij het rijk. Bij het nieuwe kabinet gaat de VNG pleiten voor uitbreiding van het gemeentelijk belastinggebied.

Wezenlijke verandering
In de procedure over de baatbelasting van Breda had het hof Arnhem eerder geoordeeld dat er geen sprake van een ‘wezenlijke verandering naar inrichting, aard of omvang van het geheel van voorzieningen’ in de binnenstad van Breda. De Hoge Raad heeft die beslissing nu overgenomen.

Jurisprudentie
Het criterium ‘wezenlijke verandering’ vloeit voort uit een arrest van de Hoge Raad van 4 mei 2007. Het gerechtshof van Arnhem toetste in haar uitspraak de herinrichting van de binnenstad van Breda aan de criteria van dit arrest van de Hoge Raad.

Alleen mogelijk bij vervanging bestaande voorzieningen
In dit arrest besliste de Hoge Raad dat baatbelasting alleen mogelijk is bij vervanging van bestaande voorzieningen, als deze vervanging resulteert in een verbetering  waardoor het geheel van voorzieningen in het heringerichte gebied naar inrichting, aard of omvang een wezenlijke verandering heeft ondergaan.

Baatbelasting voor herinrichting niet meer mogelijk
Met de herinrichting van binnensteden is vaak veel geld gemoeid. Baatbelasting is bedoeld om die kosten vooral te verhalen op eigenaren van onroerende zaken, die door de herinrichting extra voordeel genieten. In een reeks uitspraken heeft de Hoge Raad strenge criteria aangelegd met als eindresultaat dat baatbelasting voor herinrichtingen en revitaliseringen niet meer mogelijk is. Dit arrest heeft grote financiële invloed op reeds ingevoerde baatbelastingen en op plannen voor nieuwe baatbelastingen.

Niet altijd terugbetalen
Gemeenten zijn juridisch overigens alleen gehouden reeds geheven baatbelasting terug te betalen als belastingplichtigen bezwaar en/of beroep hebben aangetekend tegen de opgelegde aanslagen, en die aanslagen dus nog niet onherroepelijk vaststaan. In veel gevallen hebben ondernemers via overeenkomsten vrijwillig bijgedragen aan de herinrichting. Ook in die gevallen zijn gemeenten door de nieuwe jurisprudentie niet verplicht om deze bijdragen terug te betalen.

Meer informatie

• Hengelo: arrest Hoge Raad, 11 juni 2010
• Breda: arrest Hoge Raad, 7 mei 2010
• Kamervragen CDA, 8 september 2008
• Breda: gerechtshof Arnhem, 27 augustus 2008
• Breda: arrest Hoge Raad, 4 mei 2007
• VNG-dossier Baatbelasting