VNG: Uitvoering sociale zekerheid kan eenvoudiger en voordeliger

De aanpak van re-integratie van mensen met een uitkering kan effectiever en goedkoper. Voorwaarde is dat er één aanpak komt voor alle mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, gemeenten op grote schaal met elkaar samenwerken en ministeries gemeenten niet beoordelen op hoe ze iets bereiken maar op wat ze bereiken. Dat is het advies van de VNG aan de werkgroepen die bekijken hoe er structureel 35 miljard euro kan worden bezuinigd.

In de sociale voorzieningen en sociale zekerheid zijn er op dit moment veel verschillende regelingen voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt: WSW, WAJONG, WW, WIA, WWB, WIJ. Dat leidt tot extra werk, lange procedures, een onduidelijk taakverdeling bij allerlei organisaties en veel onbegrip bij burgers.

De VNG meent dat ongeacht de uitkeringsrechten voor deze doelgroepen een zelfde soort aanpak en in te zetten arbeidsmarktinstrumentarium mogelijk moet zijn. Het indelen van burgers naar afzonderlijke doelgroepen en regelingen, met elk een eigen re-integratie aanpak, eigen verplichtingen, eigen financiële potjes en verschillende uitvoeringsinstanties biedt volgens de VNG geen soelaas meer en is inefficiënt. Het kan eenvoudiger en voordeliger door meer verantwoordelijkheden neer te leggen bij gemeenten en Werkpleinen. Zij zijn in staat om deze mensen via een integrale aanpak te helpen. Want door verschillende taken die gemeenten al uitvoeren zoals schuldhulpverlening en inburgering te combineren met voorzieningen uit de Wmo en de bijzondere bijstand, kunnen mensen met succes terugkeren op de arbeidsmarkt. Bovendien kunnen door die gezamenlijke aanpak met UWV en werkgevers in de regio snelle en slimme matches tot stand komen waardoor vacatures sneller worden vervuld en werkgevers beter worden bediend.

“Het gaat er om dat we als gemeenten burgers perspectief bieden door één aanpak voor de re-integratie. Die willen we uitvoeren. We willen niet de uitvoering van alle inkomensregelingen met bijbehorende claimbeoordeling. Daarom is het zo belangrijk om in de regio samen te werken en van het Werkplein de toegangspoort tot de arbeidsmarkt te maken”, aldus Hans Spigt, voorzitter van de commissie Werk en Inkomen van de VNG.

Om dit te bereiken is het noodzakelijk dat de verschillende wetten en regelingen voor deze mensen worden gestroomlijnd. Er zijn betere financiële prikkels in het systeem voor nodig. Laat werkgevers het eerste half jaar verantwoordelijk zijn voor de WW. Wie na enige tijd WW niet in staat is gebleken op eigen kracht terug te keren naar regulier werk, heeft een grote afstand tot de arbeidsmarkt opgebouwd. In die situaties stelt de VNG voor de verantwoordelijkheid voor de werkzoekende naar het publieke domein te verleggen zodat de betrokkene een beroep kan doen op hulp van gemeenten.

De VNG heeft daarom een aantal adviezen:

1. Laat gemeenten de bemiddeling en re-integratie van alle mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt op zich nemen, ook van mensen met een WW-uitkering.
2. Werk aan één administratie en één ICT-systeem voor alle uitkeringen.
3. Zorg voor decentralisatie en maatwerk. Met name maatschappelijke participatie en sociale activering zijn bij uitstek zaken voor lokale partijen.
4. Bundel de krachten van gemeenten op de schaal van 30 arbeidsmarktregio’s. Dat vergroot het vertrouwen van externe partijen in de gemeenten en komt tegemoet aan centralisatie wensen van ministeries en sociale partners.
5. Kom tot een heldere verantwoording. Samenwerkende gemeenten maken met het UWV een jaarplan voor het Werkplein met daarin zowel landelijke als regionale plannen. Op basis daarvan sturen de gemeenten, onder leiding van de wethouder van de centrumgemeente, het Werkplein aan.

• VNG-notitie (maart 2010)