De komende weken onderhandelt het kabinet over aanvullende bezuinigingen. Deze bezuinigingen zijn noodzakelijk om te voldoen aan de begrotingseisen die de Europese Unie aan lidstaten stelt. Er wordt in reactie op de CPB-cijfers gesproken over bezuinigingen van € 9 miljard, die kunnen oplopen tot € 16 miljard. Dit kan gevolgen hebben voor de grootte van het gemeentefonds.
Minister Donner van BZK wil niet wachten met de herverdeling van het gemeentefonds tot de decentralisaties goed in de steigers staan. Hij is wel bereid om de operatie één jaar uit te stellen.
Dit uitstel geldt niet voor het onderdeel maatschappelijke zorg. De effecten van de decentralisaties AWBZ en Jeugd worden daarmee in 2013 in de verdeling meegenomen. De VNG heeft hiervoor ook gepleit.
De Tweede Kamer overlegde op 14 november 2011 over de gemeentefondsbegroting 2012. De VNG heeft de vier belangrijkste knelpunten voor gemeenten nog eens onder de aandacht gebracht van de Tweede Kamer. Zie daarvoor het nieuwsbericht:
Het Rijk heeft de VNG uitgenodigd om advies uit te brengen op de herverdeling van de gemeentefinanciën. De VNG heeft tot 15 november 2011 de tijd en er zjin in de komende maand vier bijeenkomsten gepland.
Het gemeentefonds groeit in de jaren 2012-2015 meer dan eerder geraamd. Daardoor zien de huishoudboekjes van gemeenten er vooral in 2012 en 2013 zonniger uit, zo bleek op 11 mei tijdens het Bestuurlijk overleg financiële verhoudingen (Bofv) tussen de gemeentefondsbeheerders en de VNG.
Bestuursakkoord
De nieuwe cijfers zijn wel onder voorbehoud van een goedgekeurd bestuursakkoord, zo meldde minister Donner in het overleg. De meicirculaire met uitgebreide informatie over de accressen en andere ontwikkelingen in het gemeentefonds verschijnt naar verwachting op 31 mei 2011.
Het onderhandelaarsakkoord voor een nieuw bestuursakkoord bevat diverse afspraken met (grote) financiële gevolgen. De notitie zet deze op een rijtje en verduidelijkt deze waar nodig.
VNG-nieuwsbericht + notitie (4 mei 2011)
De notitie begint bij de verwachtingen van gemeenten aan de vooravond van het verschijnen van regeerakkoord van het kabinet Rutte-Verhagen en kijkt vervolgens naar de gevolgen van het regeerakkoord voor het accres en de daarna verschenen startnota van het kabinet.
Bestuursakkoord
Op korte termijn verschijnt er een nieuwe notitie over de ontwikkelingen rond het gemeentefonds, waarin ook het eventuele nieuwe bestuursakkoord wordt meegenomen.
Vanaf 2012 houdt de groei van het gemeentefonds weer gelijke tred met de groei van de rijksbegroting. Daarmee wordt de normeringssystematiek conform de afspraak weer hersteld (na bevriezing voor de jaren 2009 t/m 2011).
Geschatte stijging
Schattingen wijzen uit dat het accres zal stijgen met 0,3 % in 2012 tot 3,0 % in 2015. Daarmee is de ontwikkeling van het accres positiever dan velen verwachtten.
Minder rooskleurig
Voor zover nu bekend zal verslechtering van het accres van het gemeentefonds tot 2015 uitblijven. Maar wat betreft de specifieke uitkeringen en de decentralisatie van taken is het beeld, hoewel nog niet helemaal helder, minder rooskleurig.
Zorg dat de normeringssystematiek in de komende kabinetsperiode wordt hersteld, zodat het gemeentefonds weer evenredig meebeweegt met de rijksuitgaven. Zo luidt de belangrijkste financiële aanbeveling van de VNG aan de infomateurs van het nieuwe kabinet.
De normeringssystematiek, ook wel het ‘trap-op-trap-af-beginsel’, is vanwege de economische crisis voor de jaren 2009, 2010 en 2011 buiten werking gesteld. Dit voorkwam dat gemeenten onbedoeld sterk zouden meeprofiteren van de extra rijksuitgaven om de crisis te bestrijden.
Volgens de VNG is het nu tijd om de koppeling te herstellen, omdat het systeem voor de komende jaren de meeste rust en zekerheid biedt. Zeker nu er financieel zwaar weer aankomt, is het belangrijk dat er niet te veel wijzigt in de financiële afspraken en dat gemeenten weten waar ze aan toe zijn.
Flitscongres
Zie ook het bericht over het VNG-flitscongres begin april in Amersfoort, waar Ralph Pans het VNG-standpunt voor de achterban verwoordde.