VNG: Halvering gemeentefonds is onmogelijk

De bewering dat het gemeentefonds kan worden gehalveerd zonder dat burgers erop achteruit gaan, is onjuist. 'Het is een volstrekt wereldvreemd verhaal dat de commissie-Kalden terecht niet heeft overgenomen,' zei voorzitter Ralph Pans van de directieraad van de VNG, vanmorgen op Radio 1.

Eerder lekte een vertrouwelijke rekennotitie uit naar Binnenlands Bestuur. Daarin werd een bezuiniging van € 10 miljard op het gemeentefonds genoemd als de meest vergaande bezuinigingsvariant.

Laagste kosten
De bezuinigingsvariant van € 10 miljard was gebaseerd op een stringente toepassing van de zogeheten laagste-kostenmethode. De uitgaven van de 10% goedkoopste gemeenten in een bepaalde sector werden daarbij als norm gesteld voor de overige 90%. De meeruitgaven van de overige 90% werden aangemerkt als 'te bezuinigen'.

Autonomie
Het gelijkschakelen van de uitgaven per sector op het laagste niveau doet de gemeentelijke autonomie geweld aan, vindt de VNG. De uitgaven in een bepaalde sector zijn het resultaat van lokale politieke afwegingen. Tussen sectoren vindt een uitruil van middelen plaats die het gevolg is van lokale politieke keuzen. Bovendien verschilt de omvang van de overige eigen middelen per gemeente. Dat heeft te maken met beleidskeuzes uit het verleden en lokale omstandigheden zoals:

• omvang reserves
• schuldpositie
• mogelijkheden tot grondexploitatie
• niveau van lokale lasten

Theoretisch
'Gemeenten zoeken voortdurend naar mogelijkheden om efficienter te werken, ze vergelijken zichzelf voortdurend met elkaar. Daarvoor zijn er allerlei benchmark-programma's,' zegt Pans. 'Maar deze onderzoekers hebben een theoretische exercitie uitgevoerd die losstaat van de werkelijkheid.'

Lidl
'Je kunt niet een beperkt aantal uitgaven van een beperkt aantal gemeenten extrapoleren naar het hele gemeentefonds. Dat is net zoiets als kijken naar de drie goedkoopste producten van de Lidl en stellen dat dit de norm moet zijn voor alle producten in alle supermarkten', aldus Pans.

Commissie-Kalden
De commissie Kalden adviseerde het kabinet om € 1,7 miljard te bezuinigingen op het gemeentefonds. Dit advies is ook gebaseerd op de laagste kosten-methode. De commissie ging uit van de laagste kosten bij 50% van de gemeenten.

Meer informatie

• Fragment Goedemorgen Nederland (Radio 1, 6 september 2010)